Ngày xưa, vào thời vua Hùng Vương thứ sáu, sau khi đánh tan giặc Ân, nhà vua muốn truyền ngôi cho người con xứng đáng. Nhân dịp đầu xuân, vua triệu các hoàng tử lại và phán rằng:
- Con nào tìm được thức ăn ngon và ý nghĩa nhất để dâng lên bàn thờ tổ tiên, ta sẽ truyền ngôi cho.
Các hoàng tử đua nhau sắm sửa sơn hào hải vị. Riêng Lang Liêu – người con trai thứ mười tám, mồ côi mẹ từ nhỏ, nghèo khó và sống hiền lành – chẳng biết lấy gì để dâng vua cha. Một đêm, chàng nằm mộng thấy Thần nhân mách bảo:
- Gạo là tinh hoa của Trời Đất, con hãy lấy gạo nếp làm bánh hình vuông tượng trưng cho Đất, bánh tròn tượng trưng cho Trời. Nhân bánh ở trong là cha mẹ, lá ngoài là sự che chở, đùm bọc.
Lang Liêu tỉnh dậy, làm theo lời Thần. Chàng gói bánh vuông gọi là bánh chưng, đem hấp chín. Còn bánh tròn thì giã từ gạo nếp, gọi là bánh giầy. Đến ngày thi, giữa mâm cỗ toàn cao lương mỹ vị, hai món bánh giản dị của Lang Liêu khiến vua Hùng ngạc nhiên. Nghe chàng kể rõ ý nghĩa, vua nếm thử, thấy bánh ngon lành, chân chất, thấm đượm đạo hiếu nên vô cùng hài lòng.
Vua cha quyết định truyền ngôi cho Lang Liêu. Từ đó, bánh chưng bánh giầy trở thành lễ vật thiêng liêng mỗi dịp Tết đến, tượng trưng cho lòng biết ơn tổ tiên và truyền thống dân tộc Việt.
Sự tích bánh chưng, bánh giầy. Nguồn: Miền Cổ Tích