Ngày xửa ngày xưa, ở một vùng nọ, có chàng tiều phu tên là Cuội, sống hiền lành, chăm chỉ. Mỗi ngày, Cuội vào rừng đốn củi đem về bán lấy gạo nuôi thân.
Một hôm, Cuội tình cờ đi ngang qua một hang cọp gần con suối nhỏ, thấy bốn con cọp con đang đùa giỡn mà không thấy cọp mẹ đâu, Cuội liền ra tay chém chết cả bốn. Nhưng vừa lúc ấy, cọp mẹ trở về. Cuội sợ hãi trèo vội lên một cành cây gần đó để trốn.
Từ trên cao, Cuội chứng kiến cọp mẹ gầm thét rồi chạy tới một gốc cây lạ gần suối, ngắt lá nhai và mớm cho con mình. Kỳ diệu thay, chỉ trong chốc lát, bốn con cọp đã sống lại khỏe mạnh như chưa từng bị thương.
Đợi cọp đi xa, Cuội mừng rỡ xuống xem, đào cả gốc cây lạ ấy mang về. Trên đường, chàng gặp một ông lão ăn mày đã chết bên vệ đường. Nghĩ đến phép màu, Cuội liền dùng lá cây mớm thử, và thật kỳ lạ, ông lão tỉnh dậy, khỏe mạnh như thường.
Biết cây quý, ông lão dặn rằng: “Đây là cây cải tử hoàn sinh. Con nên giữ gìn cẩn thận, nhớ lấy lời ta: đừng bao giờ tưới cây bằng nước bẩn, kẻo cây sẽ bay lên trời mất đấy.”
Cuội cảm tạ, mang cây về trồng ở vườn nhà, ngày ngày chăm sóc, chỉ tưới bằng nước giếng trong. Từ đó, Cuội cứu sống được rất nhiều người. Chàng nổi tiếng khắp vùng là người có phép lạ.
Một ngày kia, Cuội cứu sống con gái một phú ông bị chết đuối. Biết ơn, phú ông gả con gái cho chàng. Cuộc sống của vợ chồng Cuội êm ấm, hạnh phúc.
Nhưng rồi tai họa ập đến. Giặc tràn qua làng, biết Cuội có cây thuốc quý, chúng lẻn vào nhà giết vợ Cuội và móc ruột vứt sông, hòng khiến chàng không thể cứu được nàng. Cuội về, cố mớm lá cây nhưng vô ích vì thiếu ruột, người không thể sống.
Lúc ấy, chú chó trung thành của Cuội bèn xin hiến ruột mình để cứu vợ chủ. Cuội ngần ngại, nhưng đành thử. Kỳ diệu thay, vợ chàng sống lại. Cuội thương xót chó, bèn nặn ruột bằng đất thay vào cho nó, và chó cũng sống.
Từ khi được ghép ruột chó, tính vợ Cuội trở nên hay quên. Cuội luôn nhắc: “Em nhớ nhé, cây quý trong vườn tuyệt đối không được tưới nước bẩn. Nếu không, cây sẽ bay mất!”
Nhưng một hôm, Cuội đi rừng chưa về, vợ quên lời chồng dặn, tiểu tiện ngay gốc cây. Đất trời bỗng rung chuyển, cây đa bật gốc, từ từ bay lên trời.
Cuội vừa về đến, thấy cây bay, liền quăng gánh củi, chạy tới níu lấy rễ cây, quyết không buông. Nhưng cây cứ thế cuốn cả Cuội lên tận cung trăng, không ai níu lại được.
Từ đó, người đời kể rằng, vào những đêm trăng sáng, nhìn lên trời có thể thấy bóng dáng chú Cuội ngồi bên gốc cây đa, nét mặt đăm chiêu như còn mãi ngóng chờ ngày trở về hạ giới.
Sự tích chú Cuội cung trăng. Nguồn: Miền Cổ Tích