Ngày xưa, xưa lắm, cách đây mấy nghìn năm, trên mảnh đất phương Nam rộng lớn và hoang vu, có một vị vua tên là Kinh Dương Vương. Ngài là người đứng đầu nước Xích Quỷ, vốn rất tài giỏi và uy nghiêm. Một ngày kia, vua đi du ngoạn đến vùng Động Đình Hồ, nơi mây nước giao hòa, núi non hùng vĩ. Ở đó, vua đã gặp và đem lòng yêu Long Nữ, con gái của thần Long Động Đình – một nàng tiên sống dưới nước, dịu dàng, xinh đẹp và có phép thuật kỳ diệu.
Hai người nên duyên vợ chồng và sinh ra một người con trai khôi ngô tuấn tú, đặt tên là Sùng Lãm, sau này được gọi là Lạc Long Quân. Vì mẹ là dòng rồng, cha là người trần gian nên Lạc Long Quân vừa mang dòng máu thần tiên lại vừa mang dòng máu con người. Chàng khỏe mạnh phi thường, giỏi bơi lội, có thể sống lâu dưới nước như rồng, lại có lòng yêu thương con dân như cha.
Sau khi lớn lên, Lạc Long Quân được truyền ngôi, tiếp nối nghiệp cha để cai quản đất nước Lạc Việt. Nhưng thời bấy giờ, đất đai vẫn còn hoang sơ, dân chúng thì nghèo khổ, khắp nơi còn bị yêu quái hoành hành làm cho cuộc sống trở nên khốn khổ, lo sợ.
Ở biển Đông, có một con cá khổng lồ đã sống từ hàng trăm năm, dân gian gọi là Ngư Tinh. Mỗi khi cá nổi lên, sóng gió lại nổi cuồn cuộn, thuyền bè ra khơi đều bị cuốn trôi, có lúc cả chiếc thuyền lớn cùng người dân trong đó bị nó nuốt trọn chỉ trong một lần há miệng. Dân chài sợ hãi, không ai dám ra khơi nữa, cuộc sống ngày càng khốn khổ.
Biết chuyện, Lạc Long Quân lập tức xuống biển, mang theo cây đinh ba nhọn, cưỡi trên một chiếc thuyền lớn đi tìm Ngư Tinh. Gặp được con quái vật, chàng dũng cảm chiến đấu, dùng hết sức mạnh phóng cây đinh ba vào miệng nó khiến nó đau đớn quẫy đạp làm nước biển tung tóe. Chớp cơ hội, Lạc Long Quân dùng gươm chém đứt đầu Ngư Tinh, trừ hại cho dân lành. Biển cả từ đó lại trở nên yên bình, dân chài có thể an tâm ra khơi đánh cá.
Chưa dừng lại ở đó, chàng lại đến vùng Long Biên, nơi có con cáo chín đuôi – tên là Hồ Tinh. Ban ngày, nó ẩn mình trong hang sâu trên núi, nhưng đêm đến thì hóa thành người, mò đến các làng bắt trẻ con về ăn thịt. Dân làng sống trong nỗi sợ hãi triền miên, trẻ con không dám ra khỏi nhà vào buổi tối.
Lạc Long Quân dùng phép thuật lấy chỉ ngũ sắc biến thành dây thần, buộc thành chiếc thòng lọng. Chàng chờ trước cửa hang, đến khi Hồ Tinh bò ra thì nhanh tay siết chặt dây vào cổ nó. Dù nó giãy giụa, biến hóa khôn lường, nhưng cuối cùng vẫn không thoát được và bị tiêu diệt.
Sau khi yên vùng đồng bằng, Lạc Long Quân lại lên miền Phong Châu, nơi rừng núi rậm rạp, có một cây thông rất lớn, đã sống hơn một nghìn năm. Cây ấy đã hóa thành yêu quái tên là Mộc Tinh, ban ngày làm cây, ban đêm biến hình thành người để đi phá hoại dân làng: bắt trâu bò, phá nhà cửa, thậm chí giả làm người để lừa dân.
Chàng rồng lại vác rìu thật lớn, đi vào rừng sâu, chờ đến đêm khi Mộc Tinh hiện hình, chàng bất ngờ chém đổ cây thần, kết liễu yêu quái, trả lại sự yên bình cho núi rừng.
Sau khi trừ yêu quái khắp nơi, Lạc Long Quân không chỉ rời đi, mà còn ở lại giúp dân, chàng dạy dân trồng lúa nếp, thu hoạch rồi giã thành gạo, nấu thành cơm lam bằng cách bỏ gạo vào ống nứa, đổ nước, nút lá chuối rồi nướng trên than hồng. Món cơm này mềm dẻo, thơm ngon, dân rất thích.
Chàng dạy cách đánh cá, chế tạo ra những chiếc thuyền có hình đầu cá lớn đang nhe răng dữ tợn, làm các sinh vật hung dữ dưới nước sợ mà không dám tấn công. Dân khắp nơi học được cách làm ruộng, đánh cá, sống yên ổn, không còn bị yêu ma quấy phá như trước nữa.
Truyền thuyết Con Rồng Cháu Tiên. Nguồn: Miền Cổ Tích