Thuở xưa, vào đời vua Hùng thứ mười bảy, có một chàng trai mồ côi tên là Mai Yển. Tuy không phải dòng dõi quý tộc, nhưng chàng thông minh, tháo vát, tướng mạo khôi ngô, nên được vua yêu quý nhận làm con nuôi, đặt tên là Mai An Tiêm. Từ đó, An Tiêm được sống trong cung, hưởng của ngon vật lạ, lại được vua thường xuyên ban thưởng.
Một hôm, trong buổi yến tiệc, An Tiêm vô tình nói một câu khiến cả triều sửng sốt: “Của biếu là của lo, của cho là của nợ.” Ý chàng là: có được gì cũng là nhờ công sức mình, không nên ỷ lại vào người khác.
Câu nói ấy đến tai vua. Vua cho rằng An Tiêm vô ơn, ngạo mạn nên nổi giận, lập tức ra lệnh đày cả gia đình An Tiêm – vợ và con trai nhỏ – ra một hòn đảo hoang ngoài biển Nga Sơn.
Trên đảo, không nhà cửa, không thức ăn, An Tiêm vẫn không nản lòng, nói với vợ: “Trời sinh voi, ắt sinh cỏ. Chúng ta cứ chăm chỉ làm ăn, ắt sẽ sống được.”
Hằng ngày, An Tiêm vào rừng tìm rau dại, đốn củi. Vợ chàng ra biển mò ốc, bắt cá. Con trai lớn giúp đặt bẫy săn chim. Cuộc sống tuy vất vả nhưng gia đình luôn đồng lòng.
Một hôm, An Tiêm nhìn thấy một con chim ăn quả lạ có vỏ xanh, ruột đỏ, hạt đen. Chàng thầm nghĩ: “Chim ăn được thì chắc người cũng ăn được.”
Chàng cắt một quả nếm thử, thấy mát lành, ngọt dịu. An Tiêm mang hạt về gieo, chẳng bao lâu cây mọc xanh tốt, bò dài đầy đất, ra rất nhiều quả.
Dưa chín, ruột đỏ, ngọt đậm. An Tiêm liền khắc tên mình lên vỏ dưa, thả trôi theo dòng nước với hy vọng có người trên đất liền nhặt được. Quả nhiên, có thương nhân đi thuyền vớt được, ăn thử, thích quá nên lần theo vết chữ mà tìm đến đảo mua dưa. Từ đó, gia đình An Tiêm bắt đầu buôn bán, có lương thực và quần áo.
Tin về quả dưa kỳ lạ vang về triều đình. Một hôm, vua Hùng ăn thử dưa do người dân dâng lên, hỏi xuất xứ thì biết là của An Tiêm trồng. Vua ân hận, thở dài: “Ta trách lầm người hiền.”
Vua lập tức sai thuyền đón cả nhà An Tiêm về kinh. Đến nay, dân ta vẫn truyền nhau: “Dưa hấu Nga Sơn – ngọt lành từ đất nghĩa tình.”
Sự tích dưa hấu. Nguồn: Miền Cổ Tích